Nadopiekuńczość rodziców – problem wielopokoleniowy

Bądź grzeczny, posłuszny, malutki. Słuchaj się mamy, nie odchodź daleko, jak dorośniesz, to sobie będziesz robił, co chcesz...

Nadopiekuńczy rodzice odczuwają ciągły lęk o swoje dziecko, boją się oceny własnych umiejętności rodzicielskich, nie chcą rozdzielać się z dzieckiem, staje się ono dla nich całym światem...

Wydawać by się mogło, że dla dziecka nie ma tu żadnych zagrożeń. Kochający, troskliwi rodzice, reagujący na najmniejszy nawet sygnał, spełniający absolutnie wszystkie potrzeby, chroniący przed niebezpieczeństwami... Tylko gwiazdki z nieba i ptasiego mleka brakuje... Tymczasem dorastające i dorosłe dzieci nadopiekuńczych rodziców zmagają się z wieloma trudnościami....

Tak jak osoba pozbawiona kontaktu z bakteriami i wirusami może mieć kłopoty z powodu zwykłego kataru, tak dziecko nadopiekuńczych rodziców nie wie, jak radzić sobie w wielu zwykłych sytuacjach. Jako dorosły już człowiek zmaga się z zaniżonym poczuciem własnej wartości...

WYRĘCZANIE DZIECKA

Dziecko wyręczane, które często słyszy komunikaty: "jesteś za mały, nie dasz rady" nie ma jak zbudować solidnego, realnego poczucia własnej wartości. Będzie przekonane, że jest nic nie warte, że niczego nie umie, nie potrafi. Będzie mieć w związku z tym trudności w nawiązywaniu relacji z rówieśnikami. 

NADMIERNE SKUPIANIE UWAGI NA DZIECKU

Skupione na sobie przez ciągłą uwagę rodziców - nie będzie wiedzieć, jak rozmawiać z rówieśnikami, czego od nich oczekiwać, jak się komunikować, jak pracować, bawić się w zespole, jak przewodzić grupie... Towarzyszy temu silne poczucie lęku prowadzące do wycofania z relacji albo postawy uległej.

RYZYKOWANE ZACHOWANIA DZIECI

Może też się zdarzyć, że nastolatek lub student poczuje, że nareszcie mu wszystko wolno, że kontrola i opieka rodzicielska ustała, więc podejmuje zachowania ryzykowne. Przejawia syndrom „zerwania ze smyczy” . Próbuje alkoholu, czasem narkotyków, robi rzeczy ocierające się o złamanie prawa i zagrażające własnemu i innych bezpieczeństwu. Często dlatego, że nie rozpoznaje tych zachowań jako potencjalnie zagrażających, myśli tylko o „wolności” i zabawie. Nie umie też bronić się, gdy na takie niebezpieczeństwo jest narażony.

ŹRÓDŁO EGOIZMU

Dziecko nadopiekuńczych rodziców bardzo często koncentruje się wyłącznie na sobie, swoich uczuciach, doznaniach, a unika kontaktu ze światem. Mając przy tym trudności w komunikowaniu swoich uczuć i potrzeb, może  dojść do wniosku, że świat, bliscy, rówieśnicy ich nie rozumieją albo lekceważą. Nie będzie też w stanie zauważyć i zaspokoić potrzeb innych, nawet bliskich sobie ludzi.

W takiej sytuacji najbezpieczniejszym wyborem dorosłego już człowieka będzie przedłużanie relacji z rodzicami, wspólne mieszkanie i poddawanie się rodzicielskiej kontroli.

SAMOTNOŚĆ NADOPIEKUŃCZEGO RODZICA

Jeżeli jednak dziecko opuści rodzinne gniazdo, stanie na własnych nogach i pomimo początkowych trudności rozpocznie budowanie relacji z ukochana osobą, rówieśnikami, kłopoty pojawiają się w życiu rodziców (a najczęściej matki).
        
Kobieta może dopiero wtedy doświadczyć trudności, przed którymi uciekała koncentrując całą swoją uwagę na zapewnieniu szczęścia i bezpieczeństwa dziecku. Może doświadczyć syndromu pustego gniazda, jej życie przestaje mieć cel i sens. Dla kogo ma teraz gotować, sprzątać, żyć? Doświadcza pustki, samotności tym większej, im większa poprzednio była jej koncentracja na dziecku. Może pojawić się nawet depresja.

WTRĄCANIE SIĘ

Aby poradzić sobie z tymi trudnymi uczuciami, swoje uczucie i zaangażowanie przelewa na wnuki (jeśli się w rodzinie pojawią) lub stara się być obecna w życiu rodziny swojego dziecka. Szybko odkrywa, że bez niej dorosłe dziecko nie da sobie rady, że jego partnerka robi wiele rzeczy źle, że potrzebuje dobrych, sprawdzonych rad i jej doświadczenia... Pojawia się kontrola i sprawdzanie oraz wyręczanie dorosłych ludzi, choć wcale o taką „pomoc” nie prosili.

Skutkuje to oczywiście konfliktami, kłótniami, rozżaleniem i jeszcze większym poczuciem osamotnienia nadopiekuńczego rodzica. Przecież ja dla was chcę dobrze, przecież się poświęcam, żyły sobie wypruwam dla waszego szczęścia. Zaś nazbyt chronione dziecko może stać się nadopiekuńczym rodzicem.

JAKA MATKA TAKA CÓRKA, JAKI OJCIEC TAKI SYN

Co robić, aby sztafeta pokoleń nie polegała na przekazywaniu trudnych, a czasem szkodliwych zachowań?
         
Jeżeli z twoim myśleniem o dziecku związany jest lęk (że coś się dziecku stanie, że nie dopilnujesz wszystkiego, że jesteś złą matką...), jeżeli doświadczasz uczucia osamotnienia, braku wsparcia, jeżeli twoje dziecko staje się dla ciebie całym światem, jeżeli czujesz, że „nie dajesz już rady”, że „masz wszystkiego dość”, to są to sygnały, aby skorzystać z pomocy terapeuty. Być może wystarczy kilka spotkań, aby rozwiać wątpliwości, być może potrzebna będzie dłuższa terapia. Z pewnością jednak sam problem się nie rozwiąże, a tylko przeniesie na kolejne pokolenia.

Elżbieta Byzdar-Rafa

         

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Dziękuję za Twój wpis!