Przejdź do głównej zawartości

Problemy z nastolatkami

Okres dojrzewania to trudny czas zarówno dla samych nastolatków jak i ich rodziców. Często trudno im nadążyć za zmianami, jakie przechodzi dziecko. Właśnie już nie dziecko. Słowa takie jak synuś, moje maleństwo, córcia, moje dziecko - budzą w nastolatku złość i oburzenie.

Często matki nie zauważają, że ich dziecko staje się coraz większe i nabywa umiejętności wyrażania swoich potrzeb, myśli, oczekiwań. 
- Marysia nie lubi słodyczy i nie ma ochoty na czekoladkę
- Zamknij okno, bo mojemu dziecku jest zimno
Rodzice często wyręczają dziecko w komunikacji z innymi dorosłymi mówiąc czego ono potrzebuje, na co ma ochotę, a na co nie...
Zdarza się też rodzicom usprawiedliwiać przed swoimi znajomymi, rodziną zachowanie nastolatka:
- Piotruś jest zmęczony, dlatego ma taką minę
Przy okazji usprawiedliwiają swoje „porażki” wychowawcze, bo rzeczony Piotruś wcale nie jest zmęczony, tylko przed wyjściem do cioci zrobił mamie awanturę, że nigdzie nie ma ochoty wychodzić i jest po prostu zły.

Takie wyręczanie dziecka skutkować może jego wycofaniem w kontaktach, ale też i wzrostem agresji w czterech ścianach domu. I na pewno nie pomoże w budowaniu dobrych relacji.

Ignorowanie obecności nastolatka 


Wielu dorosłych wypowiada się w obecności swojego nastoletniego dziecka tak, jakby go obok nie było. 
- Mój Wojtek znowu dostał jedynkę.
- Mój Mareczek chyba się zakochał, bo taki nieobecny chodzi. Ach! Słodkie są te dziecięce miłości. 
- Wiesz, jak mój Janek długo się dziś ubierał, chyba z pół godziny... 
- A moje dziecko to dzisiaj nawet śmieci nie wyrzuciło
Można mnożyć takie przykłady. 

Charakterystyczne w nich jest to, że rodzice celowo ignorują obecność obok siebie nastoletniego człowieka. Matki opowiadają swoim koleżankom o uczuciach, trudnościach, kłopotach swoich dzieci zupełnie nie dopuszczając do myśli możliwości, że ranią w ten sposób uczucia dziecka. Żadna z matek nie chciałaby, aby nastolatek opowiedział koleżance mamy ile ona czasu spędziła rano w łazience robiąc makijaż i maskując cienie pod oczami, ile brudnych naczyń zastawiła rano na stole albo że częściej wspomina o jednym koledze z pracy. 

Dlaczego poszanowanie uczuć, prywatności dorosłych jest oczywiste, a szacunek dla intymności, emocji nastolatka, czy też mniejszego dziecka już nie?


Dziecko na pokaz


Kolejna sprawa to traktowanie nastolatka jako istoty na pokaz. Teraz pokażę całej rodzinie, jakiego mam grzecznego synka: 
- Michałku, przynieś mi telefon z samochodu
- Ponieś tę ciężką siatkę, sprawdź, czy nie zostawiłam włączonych świateł

Nie ma nic złego w tym, że rodzice proszą, czy nakazują dziecku wykonanie jakiejś czynności, problem zaczyna się w chwili, gdy robią to na pokaz. Eksponują swą władzę rodzicielską, aby zyskać uznanie rodziny i znajomych.

Publiczne zwracanie uwagi


Podobnie ma się rzecz z publicznym „wychowywaniem” dziecka. 
- Nie garb się. 
- Przepuść babcię w drzwiach. 
- Nie trzymaj łokci na stole. 
- Nie nakładaj tyle na talerz, to nie wypada... 

Rodzice mówią w ten sposób innym dorosłym: „Wiem, jak należy wychować dziecko i cały czas to robię. Widzicie, że się staram”. Nie ma to nic wspólnego ani z prawdziwym wychowaniem, ani z poszanowaniem osobowości młodego człowieka.

Każdy człowiek niezależnie czy ma lat trzy, czy dziewięćdziesiąt oczekuje poszanowania dla swojej prywatności, uczuć, przeżyć, poglądów. Dla swojej odrębności. Nastolatki szczególnie są w tej sferze wrażliwe. Nawet przychylny komentarz dotyczący urody może być odebrany jako próba wyśmiania, a pytanie o np. o sukcesy sportowe jako chęć popisywania się dzieckiem. A już na pewno zareaguje złością na próby pobłażliwego traktowania, lekceważenia, strofowania i upominania.

Traktuj nastolatka z szacunkiem


Jeżeli nastolatek przebywa z rodzicami w bardziej lub mniej formalnym towarzystwie innych dorosłych (rodzina, sąsiedzi, znajomi), to należy go traktować, jak dorosłego, a nie jak małe dziecko. Oczywiście to dorośli muszą przewidzieć na jakiego rodzaju spotkanie idą razem z dzieckiem i na jakie zachowanie mogą pozwolić sobie w obecności nastolatka, a jakiego unikać.

Jeżeli gospodyni pyta gości czego się napiją, to takie samo pytanie kieruje do nastolatka (oczywiście nie chodzi o alkohol). Gdy goście rozmawiają przy stole na jakiś temat, młody człowiek ma prawo wziąć udział w dyskusji, wyrazić swoje poglądy. Ma też prawo przysłuchiwać się w milczeniu. Zaś pytania kierowane do nastolatka są tymi, na które naprawdę rodzice chcą poznać odpowiedź. Gdy nie spodoba się rodzicom zachowanie dziecka, lepiej o tym powiedzieć dopiero po przyjściu do domu. Nastoletni człowiek może już sam zapracować na swoją opinię w towarzystwie, odpowiada za swoje zachowanie i może cieszyć się sukcesami towarzyskimi.

Dopiero, gdy dzieci staną się naprawdę dorosłe i samodzielne i trochę zatęsknią za beztroską dzieciństwa, można pozwolić sobie (za zgodą dziecka oczywiście) na bardziej żartobliwy ton.

Autorka tekstu: Elżbieta Byzdra-Rafa

Komentarze

  1. Dziękuję Ci za prowadzenie tego bloga, jestem wraz z mężem wdzięczna za porady w paru istotnych kwestiach, pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz

Dziękuję za Twój wpis!

Popularne posty z tego bloga

Kiedy dziecko czuje się niekochane?

Jest dowiedzione, że na całe nasze życie najbardziej wpływa historia naszego dzieciństwa. Są wśród nas ludzie dorośli, którzy gdy się głębiej zaczną nad tym zastanawiać, dochodzą do wniosku, że nie czuli się kochanymi dziećmi. 
Co to znaczy być niekochanym dzieckiem? 
Takie dziecko nie czuje, że się je widzi i lubi takim, jakie jest. Ma poczucie, że trzeba pasować do oczekiwań rodziców i być takie, jak sobie rodzice wyobrażają, że być powinno. Inaczej mówiąc nie może być takie, jakie jest...

17 Sposobów Na Odreagowanie Złości Na Dziecko

Temat złości jest bardzo trudnym tematem. Przede wszystkim ze względu na nasz stosunek do tego uczucia. Jest to w ogóle jedno z najtrudniejszych zagadnień spośród wszystkich, dotyczących relacji między rodzicami a dziećmi. Czy zastanawiasz się, dlaczego? Jaka jest Twoja opinia na ten temat? Uważasz, że złość jest dobra czy zła? Jak w sposób praktyczny rodzice mogą sobie poradzić ze swoją złością? Jak mogą odreagować złość, którą czują na dziecko? Moim zdaniem, temat jest tak trudny dla wielu rodziców dlatego, że nadal złość jest powszechnie potępianym uczuciem. Pokazują to również komentarze pozostawiane pod moimi postami. Dobry przykład stanowi taka wymiana spostrzeżeń:
"złość?? irytacja?? bardzo często!! właściwie to od kilku tygodni codziennie zmagam się z własnymi emocjami (idą 3 ząbki i mały jest okropny) - w krytycznym momencie najczęściej zostawiam synka w łóżeczku na parę minut i wychodzę do pokoju obok - muszę dać sobie czas na wyciszenie, dwa głębsze wdechy i powrót &…

Na jakim stopniu drabiny gniewu jesteś?

Dr Ross Campbell w swojej książce "Sztuka akceptacji" opowiedział bardzo ciekawą historię, która być może ma miejsce w wielu domach: "Byłem kiedyś z wizytą u rodziny, w której ojciec miał ogromne poczucie humoru. Mówił coś bardzo zabawnego, ilekroć jego żona lub któreś z nastolatków poruszało trudny temat. W konsekwencji żadne z nich nie nauczyło się odpowiednio wyrażać swojego gniewu, lecz uciekali się do zachowań pasywno-agresywnych. Za każdym razem, gdy chłopiec był sfrustrowany lub znalazł się w sytuacji wywołującej gniew, skarżył się na silny ból głowy. Dziewczynka zaś dawała upust swojemu gniewowi w inny sposób. Oferowała matce pomoc np. w kuchni lub przy sprzątaniu, ale wykonywała te obowiązki tak beznadziejnie, że matka miała z tego powodu jeszcze więcej pracy."

Pisząc o różnych umiejętnościach wychowawczych, często podkreślam jak ważny jest odpowiedni stosunek do złości i radzenie sobie z nią. Nie bez powodu, ponieważ doświadczenie pokazuje, że ma ona na na…