Przejdź do głównej zawartości

Słowa leczą, słowa ranią - staram się, ale... - Post Gościnny

Rodzice czasem tłumaczą dzieciom, dlaczego coś się nie udało w taki sposób: Nie udaje mi się schudnąć, ale się staram. Nie znalazłem jeszcze pracy, ale się starałem. Przecież staram się nie pić za dużo. Ja osobiście dość często spotykałam się z tym słowem w szkole. 

Gdy byłam uczennicą usłyszałam: Ela się stara. Pamiętam swoją radość, gdy w dzienniku na koniec roku pojawiała się z wf czwórka, a wcześniej groziła ocena niedostateczna. I pamiętam swój wstyd, że dostaję coś z litości. Oraz smutek, że nigdy nie osiągnę takich wyników, jak klasa. To nie było uczucie sukcesu. To nie było uczucie, że ktoś mnie docenił. Raczej smutek, że zostaję ze swoim problemem sama, a za rok znów będę grzecznie czekać, aż wuefista doceni moje „starania”. Na to, że mam duży problem z aktywnością fizyczną i ze sobą, nikt jakoś nie wpadł.

W szkole często jesteśmy nagradzani za chęci, włożoną pracę, właśnie staranie się. I chyba szkoła ma swój największy udział w zniszczeniu tego słowa. Pojawia się ono zarówno w ustach nauczycieli, rodziców, jak i uczniów:

-  Tak się starałem i nie wyszło. 
- Postaraj się być grzeczny. 
- Postaram się posprzątać. 
- Jaś tak się starał, żeby mieć piątkę na koniec roku... 

Co w tym złego? To, że deklaracja często zastępuje działanie...

Dziecko, które słyszy postaraj się jest z jednej strony zadowolone, bo nikt mu nie określa wyniku, jaki ma osiągnąć,  rezultatu działań (więc nikt nie będzie go mógł rozliczyć), ma tylko mobilizować chęci i wolę. Zaś z drugiej strony jest przerażone, bo często naprawdę nie wie, JAK, ma coś zrobić. Nie robi więc nic. Owo „docenienie starań”, jakże często bywa sposobem na niezajmowanie się prawdziwym problemem dziecka.

Nie mówimy o wynikach, choćby najmniejszych:
- pozbieraj klocki i włóż je do pudełka, 
- usiądź wygodnie i posłuchaj bajki, 
- naucz się dzisiaj pierwszej zwrotki wiersza...

Brakuje też informacji, w jaki sposób osiągnąć cel. Jakie czynności trzeba wykonać, aby posprzątać, jaka jest najlepsza metoda na pamięciowe opanowanie utworu literackiego... 

W jednej z dawnych piosenek (Czerwone Gitary) podmiot liryczny się skarży:
                   Tak bardzo się starałem,
                   a ty teraz nie chcesz mnie.
                   Dla ciebie tak cierpiałem,
                   powiedz mi, dlaczego nie chcesz mnie?

Starałam się” jest też prośbą o pocieszenie, zrozumienie, wybaczenie. Usprawiedliwieniem nie tylko braku rezultatów, ale braku komunikacji, pytania o czyjeś potrzeby, o to, co jet ważne w relacji. Zakochany z cytowanej piosenki zamiast cierpieć, wycinać serca na ławkach i zjadać wiśnie z pestkami, osiągnąłby lepszy efekt, gdyby z ukochaną porozmawiał (przestał działać jednostajnie, porozmawiał o Einsteinie), zaprosił na spotkanie.
         
To samo oczekiwanie wyrażają matki wobec swoich dorosłych dzieci:
-  Tak się starałam, tak bardzo się zmęczyłam, cały dzień gotowałam ten obiad, żeby wam smakowało, a wy...? 
A dorosłe dzieci wolą, aby mama nie gotowała trzydaniowego obiadu nadwyrężając zdrowie, tylko z nimi usiadła, porozmawiała, pobyła blisko. Powinność okazywania wdzięczności, bo mama się starała, nie najlepiej buduje relację. Niektóre mamy obawiają się, że w inny sposób tej wdzięczności od dzieci nie otrzymają. 
        
- Wiemy, że starałaś się, mamo, ALE nie tego oczekujemy. 
Niezależnie, co sądzimy o słowie  „starać się”, taka konstrukcja zdania, jak w powyższym przykładzie, nie jest żadnym pocieszeniem, zrozumieniem ani wsparciem. 

- Ciekawie napisałeś to zadanie, ale zrobiłeś dużo błędów. 
- Dobrze, że skończyłaś studia, ale zobacz, ile zarabia twoja siostra. 
- Rozumiem twój ból, ale inni mają gorzej. 

Wielu z nas słyszy takie „pocieszenia” i „słowa otuchy”. Nieraz intencją mówiącego jest krytyka (do której nawet sam przed sobą nie chce się przyznać), nieraz brak świadomości i chęć „całościowego” spojrzenia na zagadnienie.
         
Część zdania, która następuje po spójniku „ale” zawsze jest umniejszaniem tego, co zostało powiedziane wcześniej. Jeśli więc chwalimy, to tak jak Osioł, który odwiedził siedzibę Shreka: 
- Podoba mi się ten głaz. To naprawdę piękny głaz. 
Zwłaszcza, gdy naprawdę tak czujemy, a nie jedynie unikamy gniewu wielkiego ogra.
         
Słowo „ale” jest też używane, gdy ktoś chce się usprawiedliwić Spóźniłem się, ale był korek.), zaprzeczyć (zwłaszcza dobrym radom – Poszukaj pracy w tej instytucji. Tak, ale oni chcą kogoś młodego i z doświadczeniem – pozorna zgoda) albo podnieść wartość. Ten pies jest brzydki i nierasowy, ale kochany. Jak kochany, to nie wypominajmy mu brzydoty i nierasowości.

         
Na Nowy Rok i wszystkie dni życzę, aby słowa powinnam, staram się, ale używane były bardzo bardzo rozsądnie i z umiarem. I żeby nie zaśmiecały pięknej, dobrej, wartościowej komunikacji z bliskimi, światem i samym sobą. 

Autorka artykułu: Elżbieta Byzdra-Rafa

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Na jakim stopniu drabiny gniewu jesteś?

Dr Ross Campbell w swojej książce "Sztuka akceptacji" opowiedział bardzo ciekawą historię, która być może ma miejsce w wielu domach: "Byłem kiedyś z wizytą u rodziny, w której ojciec miał ogromne poczucie humoru. Mówił coś bardzo zabawnego, ilekroć jego żona lub któreś z nastolatków poruszało trudny temat. W konsekwencji żadne z nich nie nauczyło się odpowiednio wyrażać swojego gniewu, lecz uciekali się do zachowań pasywno-agresywnych. Za każdym razem, gdy chłopiec był sfrustrowany lub znalazł się w sytuacji wywołującej gniew, skarżył się na silny ból głowy. Dziewczynka zaś dawała upust swojemu gniewowi w inny sposób. Oferowała matce pomoc np. w kuchni lub przy sprzątaniu, ale wykonywała te obowiązki tak beznadziejnie, że matka miała z tego powodu jeszcze więcej pracy."

Pisząc o różnych umiejętnościach wychowawczych, często podkreślam jak ważny jest odpowiedni stosunek do złości i radzenie sobie z nią. Nie bez powodu, ponieważ doświadczenie pokazuje, że ma ona na na…

Kiedy dziecko czuje się niekochane?

Jest dowiedzione, że na całe nasze życie najbardziej wpływa historia naszego dzieciństwa. Są wśród nas ludzie dorośli, którzy gdy się głębiej zaczną nad tym zastanawiać, dochodzą do wniosku, że nie czuli się kochanymi dziećmi. 
Co to znaczy być niekochanym dzieckiem? 
Takie dziecko nie czuje, że się je widzi i lubi takim, jakie jest. Ma poczucie, że trzeba pasować do oczekiwań rodziców i być takie, jak sobie rodzice wyobrażają, że być powinno. Inaczej mówiąc nie może być takie, jakie jest...

17 Sposobów Na Odreagowanie Złości Na Dziecko

Temat złości jest bardzo trudnym tematem. Przede wszystkim ze względu na nasz stosunek do tego uczucia. Jest to w ogóle jedno z najtrudniejszych zagadnień spośród wszystkich, dotyczących relacji między rodzicami a dziećmi. Czy zastanawiasz się, dlaczego? Jaka jest Twoja opinia na ten temat? Uważasz, że złość jest dobra czy zła? Jak w sposób praktyczny rodzice mogą sobie poradzić ze swoją złością? Jak mogą odreagować złość, którą czują na dziecko? Moim zdaniem, temat jest tak trudny dla wielu rodziców dlatego, że nadal złość jest powszechnie potępianym uczuciem. Pokazują to również komentarze pozostawiane pod moimi postami. Dobry przykład stanowi taka wymiana spostrzeżeń:
"złość?? irytacja?? bardzo często!! właściwie to od kilku tygodni codziennie zmagam się z własnymi emocjami (idą 3 ząbki i mały jest okropny) - w krytycznym momencie najczęściej zostawiam synka w łóżeczku na parę minut i wychodzę do pokoju obok - muszę dać sobie czas na wyciszenie, dwa głębsze wdechy i powrót &…